Tijdens de NPB-themadag werd opnieuw duidelijk hoe nijpend de problematiek rond diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie nog steeds is. Het kwam bijvoorbeeld naar voren in de bijdrage van Maike Gieling, lector Diversiteit en divers vakmanschap aan de Politieacademie. Zij presenteerde de resultaten van een onderzoek naar uitsluiting, discriminatie en racisme binnen de politie.
Tania werkt dertien jaar bij de politie. Ze heeft blauw bloed — het beroep koos haar, niet andersom. Toch stond ze jarenlang kokhalzend in haar auto voor ze de deur van het bureau in durfde. Meer dan dertig meldingen deed ze over uitsluiting door collega’s. Er werd niets mee gedaan.
Met de bovenstaande uitspraak opende Maike Gieling haar lezing op de NPB-themadag Diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid. Het gaat niet om een letterlijk citaat van één politiemedewerker. De woorden van meerdere respondenten uit haar onderzoek zijn erin samengevat. ‘Daarin zit juist de kracht want het zijn de ervaringen van velen.’
Ongemakkelijke conclusie
Maike Gieling presenteerde de bevindingen van het onderzoek naar de opvolging van meldingen over uitsluiting, discriminatie en racisme binnen de politie. De onderzoekers spraken daarvoor met melders en professionals die bij de aanpak betrokken waren. Ook analyseerde ze 43 zaakdossiers van VIK-onderzoeken bij negen eenheden over de periode van 2019 tot en met 2024.
De conclusie is ongemakkelijk: de organisatie weet nauwelijks wat er speelt. Er is geen overzicht van het aantal meldingen, geen consistente registratie, geen zicht op opvolging. De medewerkersmonitor laat zien dat twee à drie procent van de medewerkers aangeeft in het afgelopen jaar discriminatie te hebben meegemaakt. Maar welke vormen, waar, hoe vaak — het blijft onbekend. Hierbij tekent Gieling nog aan dat er bij de politiebonden gezamenlijk ongeveer driehonderd meldingen binnenkwamen, terwijl de korpsleiding er dertig telde.
Verschillende paden
‘Meldingen volgen verschillende paden’, legde Gieling uit. De meest voorkomende is de doodlopende route: de melding wordt ter kennisgeving aangenomen en er volgt geen opvolging. ‘Trek het je niet aan en ‘ ‘Het houdt vanzelf op.’ zijn de reacties waarop melders regelmatig stuiten. De andere routes – van gesprek tussen melder en dader tot VIK-onderzoek – een aanpassing op teamniveau — kunnen goed werken. Maar melders ervaren dan hogere drempels.
De scherpste bevinding uit het onderzoek is dat in complexe situaties iemand met overzicht én mandaat ontbreekt. Niemand neemt de regie. Hierdoor belandt de melder in een doolhof en wordt van kastje naar de muur gestuurd.
Spiegel
Het tweede deel van de themadag stond meer in het teken van zelfreflectie. Trainer Helmi van Doorn nam het publiek mee in een andere benadering van naar vooroordelen kijken. Hoe snel beoordelen we anderen op uiterlijk? Hoe automatisch zijn onze vooroordelen, ook als we dat niet willen?
De dilemma’s leverden een confronterende maar ook ontwapende sessie op. Met als slotoordeel: we doen het allemaal.
De themadag vond plaats op 13 mei 2026 in het NPB-hoofdkantoor in Baarn. Het onderzoek van Maike Gieling en Elga Sikkens draagt de titel ‘Nooit meer wegkijken?’ en is uitgevoerd in opdracht van de Nationale Politie.